Muhtemelen sen de bir g\u00fcn kendine \u015f\u00f6yle demi\u015fsindir: “Bir \u015feyleri bitiremiyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc biraz tembelim, fazla m\u00fckemmeliyet\u00e7iyim ya da iradem yetmiyor.” Bu, i\u015fin kolay\u0131na ka\u00e7an bir a\u00e7\u0131klama; ama yanl\u0131\u015f. Bir \u015feyleri bitirmekte zorlan\u0131yorsan bu karakterindeki bir kusurdan de\u011fil, etraf\u0131ndaki her \u015feyin \u00e7abay\u0131 gereksizmi\u015f gibi g\u00f6stermek \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f olmas\u0131ndan. Ve bu, karakterinin aksine, de\u011fi\u015ftirilebilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu denemede, hi\u00e7bir \u015feyi bitiremiyormu\u015fsun gibi hissettiren o duygunun nereden geldi\u011fini ve onu tersine \u00e7evirmek i\u00e7in neler yapabilece\u011fini g\u00f6receksin.<\/p>\n\n\n\n
Bize kal\u0131rsa bu duygunun giderek yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131z\u0131 etkileyen birka\u00e7 farkl\u0131 olgunun ayn\u0131 anda bir araya gelmesinden do\u011fuyor:<\/p>\n\n\n\n
Beynin uyarana ihtiyac\u0131 vard\u0131r ve ekranlar\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda bu uyaran\u0131 bu kadar yerinden k\u0131p\u0131rdamadan elde etmenin pek bir yolu yoktu. Hi\u00e7 k\u0131p\u0131rdamadan dopamin salg\u0131latmay\u0131 ba\u015farabilen neredeyse tek \u00fcr\u00fcn, \u00f6z\u00fcnde, uyu\u015fturuculard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn, her biri sonsuz olanak sunan ve yataktan kalkmam\u0131za gerek kalmadan bize yo\u011fun dopamin patlamalar\u0131 ya\u015fatan teknolojilerle \u00e7evriliyiz.<\/p>\n\n\n\n
Eskiden biyolojik d\u00fczeyde tatmin olmak i\u00e7in “ger\u00e7ek bir etkinli\u011fe” ba\u015fvurmak gerekiyordu; bug\u00fcn art\u0131k gerekmiyor. Bu da bir \u015fey yapman\u0131n daha zor gelmesi demek: bir \u015fey yaparak elde edece\u011fin tatmin, beynine elinde telefonla oturmaktan \u00e7ok daha fazla enerjiye mal oluyor. Beyin her zaman enerji tasarrufu pe\u015finde ko\u015faca\u011f\u0131 i\u00e7in, her t\u00fcrden s\u0131n\u0131rs\u0131z e\u011flenceye eri\u015fim, yeteneklerimiz i\u00e7in bir tuza\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Bir \u015fey yapmaya giri\u015fti\u011finde hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olur: i\u015fler ters gidecek, ba\u015ftan yapman, plan de\u011fi\u015ftirmen, hedef de\u011fi\u015ftirmen, yard\u0131m istemen gerekecek…<\/p>\n\n\n\n
Oysa bug\u00fcn her ihtiya\u00e7 h\u0131zla kar\u015f\u0131lanabiliyor. Birka\u00e7 \u00f6rnek verelim:<\/p>\n\n\n\n
Bu durum yapay zek\u00e2yla birlikte \u00e7ok daha k\u00f6t\u00fcle\u015fti: sorumsuzca kullan\u0131rsan, yapay zek\u00e2 sosyal etkile\u015fim ihtiyac\u0131n\u0131n yerini tutmaya bile varabiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn g\u00fcndelik hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131na tahamm\u00fcl\u00fcm\u00fcz neredeyse yok denecek kadar az. Elbette Netflix bir felaketin ya da bir kazan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaz; ona katlanmak zorundas\u0131n. Ama al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 ve ki\u015fili\u011fini \u015fekillendiren tek seferlik olaylar de\u011fil, g\u00fcndelik hayatt\u0131r. G\u00fcndelik hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131na dayanam\u0131yorsan, hi\u00e7bir \u015fey yapamazs\u0131n.<\/p>\n\n\n\n
Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyada istedi\u011fin her \u015feyi (bir nesne, bir hizmet, bir hobi) o konuda uzmanla\u015fm\u0131\u015f bir \u015firket \u00e7oktan geli\u015ftirmi\u015f, m\u00fckemmelle\u015ftirmi\u015f ve \u00f6l\u00e7ek ekonomisi sayesinde, senin harcayaca\u011f\u0131n saatlere, paraya ve eme\u011fe k\u0131yasla g\u00fcl\u00fcn\u00e7 bir fiyata sana sat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak, bir \u015feyi kendin yapman i\u00e7in somut bir neden yokmu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; \u00e7\u00fcnk\u00fc onu Amazon’dan ya da AVM’den almak sana daha az zamana, daha az paraya mal olacak ve sonu\u00e7 da muhtemelen daha iyi olacak.<\/p>\n\n\n\n
Bir \u00f6rnek verelim:<\/p>\n\n\n\n
S\u0131radan bir \u00e7al\u0131\u015fans\u0131n: sabah 9’da i\u015fe ba\u015fl\u0131yor, ak\u015fam 5’te \u00e7\u0131k\u0131yorsun; yolun 30 dakika s\u00fcr\u00fcyor. Bir g\u00fcn eve 5.30’da var\u0131yorsun ve bir taburen k\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Hep bir marangozluk projesine ba\u015flaman\u0131n hayalini kurmu\u015fsundur, o y\u00fczden akl\u0131ndan bir fikir ge\u00e7iyor: “Tahta al\u0131p kendi ellerimle bir tane yapaca\u011f\u0131m.” Bu fikir bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na insan\u0131n i\u00e7ini \u0131s\u0131t\u0131yor; kesti\u011fini, \u00e7eki\u00e7ledi\u011fini, cilay\u0131 yava\u015f\u00e7a s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hayal ediyorsun. Karar verildi! \u0130nternette en iyi ah\u015fap se\u00e7eneklerine bak\u0131yor, yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in marangozluk tavsiyeleri ar\u0131yorsun ve biraz g\u00f6z\u00fcn\u00fc korkutsa da nas\u0131l yapmak istedi\u011fini kafanda kurmaya ba\u015fl\u0131yorsun: “Yar\u0131n i\u015ften d\u00f6nerken nalbura u\u011frar\u0131m.”<\/p>\n\n\n\n
Gece yata\u011fa uzan\u0131p hesap yap\u0131yorsun: malzeme olarak tahta 20-40 avroya mal olacak, eksik olan birka\u00e7 aleti almak da yakla\u015f\u0131k 30 avro daha. Yani harcayaca\u011f\u0131n para 50 avro civar\u0131nda; i\u015fi d\u00fczg\u00fcn yapmak istiyorsun. Deneyimin olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in en az 3-4 saate ihtiyac\u0131n olacak ve sonu\u00e7 muhtemelen pek parlak olmayacak; ama \u00f6nemli olan bu de\u011fil, can\u0131n\u0131n istedi\u011fi bir proje bu.<\/p>\n\n\n\n
Ertesi g\u00fcn bir sipari\u015finin ne zaman gelece\u011fine bakmak i\u00e7in Amazon’a giriyorsun ve kar\u015f\u0131na, en \u00fcstte, \u00f6nerilenler aras\u0131nda birka\u00e7 ah\u015fap tabure \u00e7\u0131k\u0131yor: g\u00fczel, kaliteli ve fiyatlar\u0131 20 ila 30 avro aras\u0131nda. \u015eimdilik \u00fczerinde durmuyorsun ama akl\u0131na bir tohum ekilmi\u015f oluyor.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015ften \u00e7\u0131k\u0131nca marangoz d\u00fckk\u00e2n\u0131na do\u011fru yola koyuluyorsun. O 23 avroluk tabureyi g\u00f6rd\u00fckten sonra kendin yapmak \u00fc\u015fendirmeye ba\u015fl\u0131yor. Proje birden a\u011f\u0131rla\u015f\u0131yor: al\u0131nacak onca \u015fey, saatler, belirsiz sonu\u00e7\u2026 “Zaman\u0131m\u0131 daha iyi bir \u015feye ay\u0131rabilirim” diyorsun kendine. “Tabureyi \u015fimdi al\u0131r\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc hemen laz\u0131m; ileride de kendim bir tane yapar\u0131m” diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun.<\/p>\n\n\n\n
Sonunda marangoz d\u00fckk\u00e2n\u0131na hi\u00e7 varm\u0131yorsun; tabureyi Amazon’dan alm\u0131\u015fs\u0131n bile. Ertesi g\u00fcn geliyor ve neredeyse kusursuz. Yerine koyuyorsun, her g\u00fcn kullan\u0131yorsun. Aylar ge\u00e7iyor; kendin bir tane yapma fikri ara ara akl\u0131ndan ge\u00e7iyor ama seni utand\u0131r\u0131yor, rahats\u0131z ediyor. D\u00fc\u015f\u00fcnmek istemiyorsun, \u00e7\u00fcnk\u00fc bir \u015fey yapmak isteyip yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan bir an\u0131 daha. Zamanla yava\u015f yava\u015f unutacaks\u0131n ama beynin \u015fu iki \u015feyi akl\u0131nda tutacak:<\/p>\n\n\n\n
Burada ne oldu?<\/p>\n\n\n\n
Bu \u00f6rnekte (tabureyi kendi ba\u015f\u0131na gelen \u015feyle de\u011fi\u015ftir) tatmin i\u00e7in gereken \u00e7aban\u0131n nas\u0131l d\u0131\u015far\u0131ya devredildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz: piyasa b\u00fct\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor, algoritmalar bunlar\u0131 analiz ediyor ve onlardan faydalan\u0131yor. Bir proje i\u00e7in heyecan duyabilirsin; ama her \u015fey t\u00fcketmen \u00fczerine kurulu oldu\u011fundan, g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e i\u015fi ba\u015fkas\u0131n\u0131n yapmas\u0131n\u0131n, senin de yaln\u0131zca paras\u0131n\u0131 \u00f6demenin daha iyi oldu\u011funa ko\u015fullan\u0131yorsun.<\/p>\n\n\n\n
Organizasyon eksikli\u011fi, yeterince \u00fcretken olmamak demek de\u011fil; bir projenin her ad\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nceden planlamak i\u00e7in bir saat oturmak da de\u011fil. Mesele, beyninin projeleri nas\u0131l alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131: onlar\u0131 ula\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir sonu\u00e7 olarak m\u0131 g\u00f6r\u00fcyor, yoksa seni o sonuca g\u00f6t\u00fcrecek bir g\u00f6revler ve kararlar zinciri olarak m\u0131?<\/p>\n\n\n\n
Organizasyon eksikli\u011fi derken asl\u0131nda, beyninin projeleri daha en ba\u015f\u0131ndan bir sonu\u00e7 olarak de\u011fil, bir sonuca ba\u011flanan g\u00f6revler dizisi olarak alg\u0131lamas\u0131n\u0131 sa\u011flayan zihinsel kal\u0131plardan s\u00f6z ediyoruz. Ad\u0131na proje denebilecek her i\u015f en az\u0131ndan birka\u00e7 g\u00f6revden olu\u015fur ve her g\u00f6revin kendi kararlar\u0131 ve mikro kararlar\u0131 vard\u0131r. Organizasyon eksikli\u011fi, i\u015fe bu \u015fekilde, yani her seferinde tek bir g\u00f6rev, tek bir kararla yakla\u015fman\u0131 sa\u011flayacak i\u00e7sel s\u00fcre\u00e7ten yoksun olmak demektir.<\/p>\n\n\n\n
\u015eimdiye kadar anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z di\u011fer etkenlerin etkisiyle, beynimizin projeleri bir dizi g\u00f6rev ve al\u0131nacak mikro karar olarak de\u011fil de elde edilecek sonu\u00e7lar olarak alg\u0131lamas\u0131 \u00e7ok do\u011fal.<\/p>\n\n\n\n
Elbette nihai hedef hi\u00e7bir zaman g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131. Ama ona ula\u015fmay\u0131 bir g\u00f6revler zincirini tamamlamak ve bir dizi do\u011fru karar almak olarak g\u00f6rmek, beyinde ger\u00e7ek bir ilerleme hissi yarat\u0131r. Bu da sonunda olumlu bir tepkiye ve ne kadar \u00e7aba gerektirirse gerektirsin bir \u015feyi yapmaya daha istekli olmaya yol a\u00e7ar.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ek \u015fu: o projede ilerlemek i\u00e7in \u015fu anda yapman gereken tek bir \u015fey var. Onu bitirdi\u011finde de s\u0131radakinin ne oldu\u011funu bilmek.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, bu sorunlar yuma\u011f\u0131na basit bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil; hemen yapabilece\u011fin ve seni anlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015feye kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131k k\u0131lacak h\u0131zl\u0131 ve kolay bir \u015fey yok.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm, her g\u00fcn emek vermek. 4 konunun \u00fczerine ayn\u0131 anda gitmekte fayda var. \u00d6rnek olarak, duqe launcher’\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesinde i\u015fe yarayan ve \u00fcretim s\u00fcrecinde kullan\u0131lan teknikleri payla\u015f\u0131yoruz; ama herkesin bunlar\u0131 kendi al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na g\u00f6re uyarlamas\u0131 gerekecek.<\/p>\n\n\n\n
Dedi\u011fimiz gibi, zahmetsiz uyaran sosyal medyada gezinmek, g\u00f6rsel-i\u015fitsel i\u00e7erik t\u00fcketmek ya da benzeri \u015feylerdir. Bu y\u00fczden ayn\u0131 uyaran\u0131 sa\u011flayan baz\u0131 etkinlikleri hayat\u0131na katmak iyi olur, ama \u015fu ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayarak:<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fe yarayan \u015feylerden biri Rubik k\u00fcp\u00fcn\u00fc \u00e7\u00f6zmeyi \u00f6\u011frenmek. \u00c7\u00fcnk\u00fc:<\/p>\n\n\n\n
Birincisi: Rubik k\u00fcp\u00fcn\u00fc herkes bilir ve \u00e7\u00f6zmeyi bilmeyenlerde neredeyse kesinlikle en az\u0131ndan merak uyand\u0131r\u0131r. Bu merak da tam ihtiyac\u0131m\u0131z olan \u015fey: \u00f6\u011frenmenin gerektirdi\u011fi o k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fcnl\u00fck \u00e7abay\u0131 tetikleyen k\u0131v\u0131lc\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kincisi: Bir g\u00fcnde \u00f6\u011frenilmez. Deneyebilirsin, ama \u00f6\u011frenme y\u00f6ntemi k\u00fcp\u00fc yava\u015f yava\u015f anlamaya, hareketleri otomatikle\u015ftirmeye ve her seferinde bir ad\u0131m daha ilerlemeye dayan\u0131r. Bu da her g\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7aba g\u00f6stermeyi gerektirir.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc: Ba\u015flang\u0131\u00e7 y\u00f6ntemiyle k\u00fcp\u00fc \u00e7\u00f6zmek, her a\u015famada (beyaz art\u0131, k\u00f6\u015feler, ikinci y\u00fcz\u2026) her par\u00e7an\u0131n konumuna g\u00f6re gereken algoritmay\u0131 uygulamaktan ibarettir. Her ad\u0131m\u0131 \u00f6\u011frendik\u00e7e, ger\u00e7ek bir eylem kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir tatmin ya\u015fars\u0131n.<\/p>\n\n\n\n
B\u00f6ylece, ilk bak\u0131\u015fta \u00e7ekici gelen bir etkinlik sayesinde, uyaran alman\u0131n asgari bir \u00e7aba gerektirmesi yolunda ilk ad\u0131m\u0131 atm\u0131\u015f oluyoruz; bu da beynimizi eylemsiz uyarandan uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor. K\u00fcp\u00fc \u00f6\u011frendikten sonra kendine benzer k\u00fc\u00e7\u00fck zorluklar belirleyebilir ya da deneyimden ho\u015fland\u0131ysan k\u00fcpler d\u00fcnyas\u0131na daha derinlemesine dalabilirsin; b\u00f6ylece beynini dopamin i\u00e7in harekete ge\u00e7mek gerekti\u011fine al\u0131\u015ft\u0131rmaya devam edersin.<\/p>\n\n\n\n
Dedi\u011fimiz gibi, ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011funu kar\u015f\u0131layabiliyor olmak bizi hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 tahamm\u00fcls\u00fcz k\u0131l\u0131yor; genel olarak her ihtiyac\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne her an ula\u015fabiliyoruz. Bu y\u00fczden beyninin bu al\u0131\u015fkanl\u0131ktan kurtulmas\u0131 i\u00e7in, kendini bu ihtiya\u00e7lara eri\u015femeyece\u011fin durumlara sokabilmelisin.<\/p>\n\n\n\n
Bu, i\u00e7g\u00fcd\u00fclerimize ters d\u00fc\u015febilir; o y\u00fczden ilk bak\u0131\u015fta g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar kolay olmayacak. Beynin al\u0131\u015fana kadar biraz zamana ve \u00e7elik gibi bir iradeye ihtiyac\u0131n olacak.<\/p>\n\n\n\n
Seni bu duruma sokabilecek ve amac\u0131 anlamana yard\u0131mc\u0131 olacak birka\u00e7 \u00f6nerimiz var.<\/p>\n\n\n\n
Birinci \u00f6neri: Telefonu evde b\u0131rak. Nereye gidersen git, bir noktada bir sosyal medya uygulamas\u0131n\u0131 a\u00e7ma (\u00e7\u00fcnk\u00fc can\u0131n s\u0131k\u0131l\u0131yor), Google Maps’e bakma (\u00e7\u00fcnk\u00fc bir yere nas\u0131l gidece\u011fini bilmiyorsun) ya da kameray\u0131 a\u00e7ma (\u00e7\u00fcnk\u00fc foto\u011fraf \u00e7ekmek istiyorsun) ihtiyac\u0131 duyacaks\u0131n. Ama yapam\u0131yorsun.<\/p>\n\n\n\n
Ayn\u0131 zamanda mesajla\u015fma uygulamalar\u0131ndan da kopuyorsun: partnerinin cevap verip vermedi\u011fini, annenin bir \u015fey alman\u0131 isteyip istemedi\u011fini ya da i\u015f yerine g\u00f6nderdi\u011fin o hassas e-postaya yan\u0131t gelip gelmedi\u011fini bilmiyorsun. Bu seni bilmemenin i\u00e7ine at\u0131yor ve belirsizlikten daha sinir bozucu bir \u015fey yoktur.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci \u00f6neri: Gidece\u011fin yerlere y\u00fcr\u00fcyerek git. Bunun illa y\u00fcr\u00fcmek olmas\u0131 gerekmiyor: uzak bir yere gideceksen taksiyi ya da Uber’i b\u0131rak, toplu ta\u015f\u0131mayla git; yak\u0131n bir yere gideceksen toplu ta\u015f\u0131may\u0131 da b\u0131rak. \u0130deali, bunu Google Maps’e bakmamakla birle\u015ftirmen.<\/p>\n\n\n\n
Bazen yolu \u015fa\u015f\u0131racaks\u0131n, yorulacaks\u0131n, otob\u00fcs ge\u00e7 gelecek, metro \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcz\u00fcnden duracak, eylemler y\u00fcz\u00fcnden hatlar kapat\u0131lacak. B\u00fct\u00fcn bunlar, yolunu bulma ve hatta yoldan ge\u00e7enlere sorma ihtiyac\u0131yla birle\u015fince, sana zamanla al\u0131\u015faca\u011f\u0131n mikro dozlarda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fatacak.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00f6neri: Yeme\u011fini kendin haz\u0131rla. Elbette bu \u00e7ok genel bir \u00f6neri; her g\u00fcn zaten kendi yeme\u011fini yapan da var, haftada bir g\u00fcnden fazla yemek yapmaya vakit bulamayan da.<\/p>\n\n\n\n
Bu y\u00fczden \u00f6neri, “yeme\u011fini haz\u0131rla”dan \u00e7ok mutfakta kendine yeni zorluklar belirlemen. Yani her g\u00fcn yemek yapan biri konfor alan\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p daha \u00f6nce hi\u00e7 yapmad\u0131\u011f\u0131, onu zorlayacak, elinin al\u0131\u015f\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 tarifler arayabilir. S\u0131k yemek yapmayan biri i\u00e7inse iki oca\u011f\u0131n birden yanmas\u0131, y\u0131kanacak bula\u015f\u0131klar ve tezg\u00e2h\u0131n her yerine sa\u00e7\u0131lm\u0131\u015f un muhtemelen gereken hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zaten yarat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bu kadar basit ama toplumumuzda bu kadar unutulmu\u015f bu 3 g\u00fcndelik etkinlik, beynini yava\u015f yava\u015f al\u0131\u015ft\u0131ran mikro dozlarda hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yarat\u0131r ve sana bazen i\u015flerin istedi\u011fimiz gibi gitmedi\u011fini, ama bunun sorun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu \u00f6\u011fretir.<\/p>\n\n\n\n
Herhangi bir hedefe ula\u015fmak i\u00e7in piyasaya ya da ba\u015fkalar\u0131n\u0131n sundu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcmlere ba\u015fvurman\u0131n daha kolay olmas\u0131, sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z nedenlerin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcyd\u00fc. Bununla m\u00fccadele etmenin en iyi yolu, kendi ba\u015f\u0131na bir \u015fey \u00fcretmek (bir fikri geli\u015ftirmek, fiziksel bir \u015fey yaratmak ya da bir plan kurmak olabilir).<\/p>\n\n\n\n
Marangoz olman gerekmiyor; bug\u00fcn bir \u015feyleri kendin de yapabilece\u011fini bilmen yeterli. Buna \u00e7ok iyi bir \u00f6rnek 3D bask\u0131.<\/p>\n\n\n\n
3D yaz\u0131c\u0131lar art\u0131k birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nceki fiyatlarda de\u011fil. \u00d6rne\u011fin Creality Ender-3 V3 SE (duqe olarak tasarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z standlar\u0131 bununla basaca\u011f\u0131z) 200 avroyu bulmuyor. \u015eu nedenlerle iyi bir kar\u015f\u0131 \u00f6nlem:<\/p>\n\n\n\n
Birinci neden: G\u00f6r\u00fcnd\u00fcklerinden daha karma\u015f\u0131klar. Her \u015fey bir d\u00fc\u011fmeye basmaktan ibaretmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnse de yaz\u0131c\u0131y\u0131 kalibre etmen, anlaman ve filamentlerle denemeler yapman gerekecek. Bu da onu kullan\u0131rken bir \u015fey yaratt\u0131\u011f\u0131n fikrini g\u00fc\u00e7lendiriyor. Yaln\u0131zca bir d\u00fc\u011fmeye basmad\u0131n; iyi bir bask\u0131 i\u00e7in aktif olman gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n
\u0130kinci neden: Kendi tasar\u0131mlar\u0131n\u0131 yaratmak. \u0130htiya\u00e7 duydu\u011fun bir \u015feyi tasarlad\u0131\u011f\u0131nda, hayal eden, yaratan ve ona \u015fekil veren sensin. Onu bast\u0131\u011f\u0131nda, kendin yaratm\u0131\u015f olman\u0131n tatminini ya\u015fayacaks\u0131n. Bu da do\u011fru (onu bir makine hayata ge\u00e7irmi\u015f olsa bile), \u00e7\u00fcnk\u00fc makine senin tasar\u0131m\u0131n, \u00f6zenin ve kalibrasyonun olmadan onu yapamazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc neden: \u00d6zellikle eli yatk\u0131n olmay\u0131 gerektirmiyor. El becerisi isteyen bir projeye ba\u015flamak, kendini hep beceriksiz hissetmi\u015f insanlar\u0131 durdurabilir (tabure projesine asla el atmayacak arkada\u015flar\u0131m var). Oysa 3D yaz\u0131c\u0131, ellerinin becerikli olmas\u0131 gereklili\u011fini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ortadan kald\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc neden: Kendi \u00fcretimini zihnine yerle\u015ftirmek. En \u00f6nemli nokta bu: seni kendi ba\u015f\u0131na bir \u015feyler yapabilece\u011fin, her \u015fey i\u00e7in bir sat\u0131c\u0131ya ihtiyac\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 fikrine al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Ask\u0131ya m\u0131 ihtiyac\u0131n var, kendin yap\u0131yorsun; rafa bir destek mi laz\u0131m, onu da kendin yap\u0131yorsun. Bu da genel olarak inisiyatif almak i\u00e7in gereken zihinsel kal\u0131plara katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Dedi\u011fimiz gibi, ama\u00e7 projeleri hedefin kendisi olarak g\u00f6rmek yerine, seni bir hedefe g\u00f6t\u00fcren g\u00f6revler ve kararlar dizisi olarak ele alman\u0131 sa\u011flayacak zihinsel kal\u0131plar\u0131 oturtmak. Ba\u015flamadan \u00f6nce her ad\u0131m\u0131 hesaplaman gerekmiyor; bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmen yeterli.<\/p>\n\n\n\n
Bunun i\u00e7in pek \u00e7ok se\u00e7enek var ama herkesin kendi ki\u015fili\u011fine en uygun olan\u0131 bulmas\u0131 gerekecek. Baz\u0131lar\u0131 \u015funlar:<\/p>\n\n\n\n
a) Projelerini s\u0131radaki g\u00f6reve indirgemek. Yeni bir \u015feye ba\u015flamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, o i\u015fte ilerlemek i\u00e7in atman gereken bir sonraki ad\u0131m\u0131 yazmal\u0131s\u0131n; onu yapt\u0131\u011f\u0131nda da bir sonrakini yazars\u0131n. Bu da Rubik k\u00fcp\u00fcyle ayn\u0131 etkiyi yarat\u0131r: tamamlanan her g\u00f6rev seni nihai bir hedefe biraz daha yakla\u015ft\u0131r\u0131r ve sana belli bir tatmin verir.<\/p>\n\n\n\n
b) G\u00fcnl\u00fck bir organizasyon sistemi kurmak. Her sabah kalkt\u0131\u011f\u0131nda ilk i\u015f g\u00fcn boyunca yapacaklar\u0131n\u0131 belirledi\u011finde, uzun vadeli bir \u015fey i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsun demektir; g\u00fcnleri, seni uzun vadeli hedeflerine g\u00f6t\u00fcren b\u00fct\u00fcn\u00fcn “k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7as\u0131na” indirgiyorsun.<\/p>\n\n\n\n
c) Yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bir ajandada takip etmek. Belli bir g\u00fcn bir i\u015fte ilerlemek i\u00e7in neler yapt\u0131\u011f\u0131na istedi\u011fin an d\u00f6n\u00fcp bakabildi\u011finde, s\u00fcreklilik fikri ve i\u015flerin k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mlara ve kararlara b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc fikri g\u00fc\u00e7lenir.<\/p>\n\n\n\n
Bu, \u015f\u00fcphesiz en zor ama ayn\u0131 zamanda en i\u015fe yarayan noktalardan biri; \u00e7\u00fcnk\u00fc organizasyon eksikli\u011finin \u00fczerine gitti\u011finde, di\u011fer 3 sorunun da \u00fczerine gitti\u011fini g\u00f6receksin:<\/p>\n\n\n\n
K\u00fc\u00e7\u00fck hayal k\u0131r\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131n bir ba\u015fka kayna\u011f\u0131 da yapmak istediklerine yeti\u015fememek olacak: bir \u015feyi yapmay\u0131 planlay\u0131p sonra zaman y\u00fcz\u00fcnden ya da ba\u015fka herhangi bir nedenle ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n
Belki sonunda tabureyi yine de Amazon’dan alm\u0131\u015f olurdun; ama eve geldi\u011finde oturup s\u0131radaki g\u00f6revini yazsayd\u0131n, gereken malzemeleri ve bunlar\u0131 nereden alaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenleseydin, ba\u015flamak i\u00e7in de bir g\u00fcn belirleseydin, kendin bir tane yapma ihtimalin daha y\u00fcksek olurdu.<\/p>\n\n\n\n
Sadece yazm\u0131\u015f olmak ve onu g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde tutmak bile beynin \u015f\u00fcphelerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, hayat\u0131nda makul bir d\u00fczen kurmak ve bunu daha “do\u011fal” bir ya\u015fam bi\u00e7imiyle birle\u015ftirmek, projelerine ba\u015flamana, onlar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmene ve bitirmene yard\u0131mc\u0131 olacak.<\/p>\n\n\n\n
Yine de burada savunulan fikirleri ve felsefeyi, hayat\u0131n\u0131n her dakikas\u0131n\u0131n suyunu \u00e7\u0131karma ya da seni bir \u00fcretkenlik makinesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme iste\u011fiyle kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerek; bu, Oliver Burkeman<\/a>‘\u0131n da diyece\u011fi gibi, \u00e7o\u011fu zaman yarardan \u00e7ok zarar getirir.<\/p>\n\n\n\n Ama\u00e7, \u00f6z\u00fcnde, yapman gereken \u015feyleri yapman gerekti\u011finde yapmak; belli al\u0131\u015fkanl\u0131klar ve beynini yeniden e\u011fitmek sayesinde, hem teknoloji al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 toksiklikten hem de seni hep \u00fcretken olmaya iten felsefelerden ka\u00e7arak daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve tatmin edici bir hayata ula\u015fmak. Bu son konuyu bir sonraki blog yaz\u0131s\u0131nda ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n